In prima parte agitur

Selected Canon Law Collections, ca. 500–1234
Revision as of 14:43, 9 December 2025 by Christof Rolker (talk | contribs) (Manuscripts: added table (dpl))
(diff) ← Older revision | Latest revision (diff) | Newer revision → (diff)
Title In prima parte agitur
Century saec. XII
Author Giovanna Murano


In prima parte agitur (after its incipit: In prima parte agitur de iustitia naturali et positiva, tam constituta quam inconstituta) is an anonymous introduction frequently copied before the text of Gratian's Decretum. It is attested in the earliest witnesses of the work, e.g. in Montecassino, Archivio dell’Abbazia, 64 (siglum Mv), from the mid-twelfth century, probably made in the same abbey, and from this manuscript it was edited in Bibliotheca Casinensis seu Codicum Manuscriptorum, II (1875) pp. 171-196. It also appears in the mss. Admont, Stiftsbibliothek, Cod. 23 (fol. 1v-8r) and Cod. 43 (fol. 1v-11r, om. De cons.), witnesses of the first recension, but was no longer copied in the manuscripts producedfrom the first decades of the thirteenth century onwards.

Manuscripts

For manuscripts, see Category:Manuscript of In prima parte agitur.

Manuscript Date (rough) Description Digital Images
Abbeville, BM, 33 saec. XII archive.org (CGM 9, p. 413) arca.irht.cnrs.fr
Admont, Stiftsbibliothek, Cod. 23 saec. XII manuscripta.at manuscripta.at
Admont, Stiftsbibliothek, Cod. 43 saec. XII manuscripta.at manuscripta.at
Admont, Stiftsbibliothek, Cod. 48 saec. XIIex-XIIIin leges.uni-koeln.de
Amiens, BM, 354 saec. XIIex arca.irht.cnrs.fr
Arras, BM, 585 (CGM 493) saec. XIIex arca.irht.cnrs.fr
Arras, BM, 592 (CGM 500) saec. XIIex-XIIIin arca.irht.cnrs.fr arca.irht.cnrs.fr
Baltimore, Walters Art Gallery, W.133 saec. XIIIex-XIVin art.thewalters.org art.thewalters.org
Barcelona, ACA, Ripoll 78 saec. XIImed pares.mcu.es
Berlin, SBPK, lat. fol. 2 saec. XIII bilder.manuscripta-mediaevalia.de not online as of May 2025
Berlin, SBPK, lat. fol. 228 saec. XIII bilder.manuscripta-mediaevalia.de (Rose catalogue)
Berlin, SBPK, Phill. 1742 saec. XII bilder.manuscripta-mediaevalia.de not online as of May 2025
Biberach, Spitalarchiv, B 3515 saec. XII HSP not online as of May 2025
Boulogne-sur-Mer, BM, 118 saec. XIIex-XIII in. arca.irht.cnrs.fr arca.irht.cnrs.fr
Bremen, Staatsbibliothek, msa 142
Cambrai, BM, 967 saec. XII (1170-1180) arca.irht.cnrs.fr initiale.irht.cnrs.fr (decoration only)
Cambridge (Mass.), Harvard Law School Library, 64 saec. XII iiif.lib.harvard.edu
Cambridge, Corpus Christi, MS 10 saec. XII 3/4 purl.stanford.edu purl.stanford.edu
Cambridge, Gonville and Caius College, 6 (6) saec. XII/XIII preserver.beic.it:443 (from microfilm)
Cambridge, Sidney Sussex College, 101 saec. XII
Chambéry, BM, 13 saec. XII arca.irht.cnrs.fr
Charleville-Mézières, BM, 150 saec. XIIIin arca.irht.cnrs.fr (from microfilm)
Durham, Cathedral Library, C.I.8 saec. XII2/2 mirabileweb.it not online as of late 2025
Durham, Cathedral Library, C.IV.1 saec. XII mirabileweb.it preserver.beic.it:443 (from microfilm)
Einsiedeln, Stiftsbibliothek, Codex 193(66) saec. XIIex - XIIIin e-codices.unifr.ch e-codices.unifr.ch
Erlangen, Universitätsbibliothek, 342 saec. XIIex mirabileweb.it nbn-resolving.org (digital.bib-bvb.de)
Firenze, BNC, Conv. soppr. A I 402 saec. XIImed mirabileweb.it archive.org
Fulda, Hessische Landesbibliothek, 100 D 24 saec. XIII/XIV fuldig.hs-fulda.de (summary description) fuldig.hs-fulda.de
Gdansk, PAN Biblioteka Gdańska, 1861 saec. XIIIex manuscripta.pl
Gdansk, PAN Biblioteka Gdańska, Mar. F. 77 saec. XIIex manuscripta.pl
Gent, Universiteitsbibliotheek, 55 (287) saec. XIIex mirabileweb.it libcatalog.ugent.be
Gniezno, Archiwum Archidiecezjalne, 76 saec. XIII; saec. XIV mirabileweb.it
Graz, Universitätsbibliothek, Ms 52 saec. XIIex-XIIIin manuscripta.at unipub.uni-graz.at
Graz, Universitätsbibliothek, Ms 69 saec. XIIex; saec. XIIIin resolver.obvsg
Grenoble, BM, 34 Rés. (CGM 475) saec. XIImed archivesetmanuscrits.bnf.fr pagella.bm-grenoble.fr
Heiligenkreuz, Stiftsbibliothek, 43 saec. XII (1180 ca.) mirabileweb.it not online as of early 2026
Heiligenkreuz, Stiftsbibliothek, 44 saec. XIIex mirabileweb.it not online as of early 2026
Innsbruck, ULB, Cod. 90 saec. XII manuscripta.at ulb-digital.uibk.ac.at
Ivrea, Archivio Storico Diocesano, 72 saec. XII mirabileweb.it
Klosterneuburg, Stiftsbibliothek, Cod. 87 saec. XIIIin manuscripta.at not online as of late 2025
Köln, Dombibliothek, Cod. 127 saec. XII HSP nbn-resolving.org (digital.dombibliothek-koeln.de)
Köln, Dombibliothek, Cod. 128 saec. XII HSP nbn-resolving.org (digital.dombibliothek-koeln.de)
Kraków, Biblioteka Jagiellońska, 356 saec. XIIex manuscripta.pl jbc.bj.uj.edu.pl
Lilienfeld, Stiftsbibliothek, Cod. 222 saec. XIIex-XIIIin manuscripta.at manuscriptorium.com
Madrid, BNE, 87 saec. XII3/4 catalogo.bne.es bnedigital.bne.es
Madrid, BNE, 12790 saec. XIIex-XIIIin catalogo.bne.es bnedigital.bne.es
Montecassino, Archivio dell’Abbazia, 64 saec. XIImed mirabileweb.it memodl.unicas.it
Montecassino, Archivio dell’Abbazia, 66 saec. XIIex-XIIIin mirabileweb.it not online as of May 2025
München, BSB, Clm 4505 saec. XIImed mirabileweb.it mdz-nbn-resolving.de (from microfilm)
München, BSB, Clm 23551 saec. XIIex bilder.manuscripta-mediaevalia.de (1998 Klemm catalogue) mdz-nbn-resolving.de (microfilm)
Paris, Bibliothèque de l'Arsenal, 677 saec. XIIex archivesetmanuscrits.bnf.fr
Paris, Bibliothèque Mazarine, 1288 saec. XIIex-XIIIin calames.abes.fr arca.irht.cnrs.fr (decoration only)
Paris, BnF, lat. 3895 saec. XII2/2 archivesetmanuscrits.bnf.fr gallica.bnf.fr
Paris, BnF, lat. 11712 saec. XIIex archivesetmanuscrits.bnf.fr gallica.bnf.fr (from microfilm)
Paris, BnF, lat. 14316 saec. XIIex archivesetmanuscrits.bnf.fr gallica.bnf.fr
Paris, BnF, lat. 14605 saec. XII3/4 archivesetmanuscrits.bnf.fr gallica.bnf.fr
Paris, BnF, nouv. acq. lat. 1576 saec. XIIex archivesetmanuscrits.bnf.fr gallica.bnf.fr
Perugia, Archivio di San Pietro, C.M. 4 saec. XIIex mirabileweb.it
Pommersfelden, Schönborn'sche Schlossbibliothek, 142 (2744) saec. XIImed mirabileweb.it preserver.beic.it (from microfilm)
Stockholm, Kungliga Biblioteket, B 689b saec. XII (1160-1180) manuscripta.se
Troyes, BM, 60 saec. XII3/4 portail.mediatheque.grand-troyes.fr
Troyes, BM, 103 saec. XIIex portail.mediatheque.grand-troyes.fr
Città del Vaticano, BAV, Chigi E.VII.206 saec. XIIex-XIIIin opac.vatlib.it
Città del Vaticano, BAV, Ott. lat. 3062 saec. XII opac.vatlib.it
Città del Vaticano, BAV, Pal. lat. 621 saec. XIIex digi.ub.uni-heidelberg.de digi.vatlib.it
Città del Vaticano, BAV, Pal. lat. 622 saec. XIIIex digi.ub.uni-heidelberg.de digi.vatlib.it
Città del Vaticano, BAV, Ross. 595 saec. XIIex mirabileweb.it digi.vatlib.it
Città del Vaticano, BAV, Vat. lat. 1376 saec. XIII digi.vatlib.it
Città del Vaticano, BAV, Vat. lat. 2491 saec. XIIIex-XIVin digi.vatlib.it
Città del Vaticano, BAV, Vat. lat. 3529 saec. XIIex mirabileweb.it digi.vatlib.it

Literature

Nordenfalk, Review of Melnikas p. 319.